Zapalenie pęcherza, objawy, przyczyny i leczenie

Jak rozpoznać zapalenie pęcherza

Objawy zwykle pojawiają się szybko, w ciągu jednego dnia. Najbardziej dokuczliwe jest pieczenie i ból przy oddawaniu moczu (dyzuria). Do tego dochodzi częste parcie na mocz, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza i oddawanie małych porcji, czasem co kilkanaście minut. Mocz bywa mętny, ciemniejszy lub ma nieprzyjemny zapach, a w podbrzuszu pojawia się tępy ból lub ucisk tuż nad spojeniem łonowym. Bywa też parcie naglące, czyli nagła, trudna do opanowania potrzeba oddania moczu.

W niepowikłanym zapaleniu pęcherza gorączki zwykle nie ma albo jest niewielka, bo zakażenie ogranicza się do dolnych dróg moczowych. Wysoka gorączka, dreszcze i ból pleców przesuwają rozpoznanie w stronę zajęcia nerek, o czym piszemy niżej.

Objawy w skrócie

Dlaczego częściej chorują kobiety

Za większość zakażeń odpowiada pałeczka okrężnicy (Escherichia coli), bakteria z okolic odbytu, która przedostaje się do cewki moczowej i dalej do pęcherza. U kobiet cewka moczowa jest krótsza (około 4 cm) i położona bliżej odbytu, dlatego bakterie łatwiej pokonują tę drogę. U mężczyzn cewka jest znacznie dłuższa, więc zakażenie zdarza się rzadziej i traktuje się je jako powikłane. Więcej o tym piszemy w tekście o ZUM u mężczyzn.

Ryzyko rośnie po współżyciu, przy wychłodzeniu, rzadkim oddawaniu moczu, odwodnieniu, a także w okresie menopauzy, gdy spada poziom estrogenów. Zakażeniom sprzyjają też cukrzyca, kamica moczowa i wszystko, co utrudnia swobodny odpływ moczu.

Co wywołuje zapalenie pęcherza

Zdecydowanie najczęstsza przyczyna to bakterie, głównie E. coli, rzadziej Staphylococcus saprophyticus, Klebsiella czy Proteus. Rzadziej objawy pęcherzowe wynikają z podrażnienia, na przykład po zabiegach, przy kamicy lub przy zapaleniu cewki o innej przyczynie. To lekarz różnicuje, czy chodzi o klasyczne bakteryjne zapalenie pęcherza, czy o inny problem, dlatego przy nietypowym przebiegu bywa potrzebne badanie ogólne moczu, a czasem posiew.

Domowe sposoby, co naprawdę pomaga

• Pij dużo wody. Częste oddawanie moczu mechanicznie wypłukuje bakterie z pęcherza. Celuj w 2 do 2,5 litra płynów dziennie, o ile lekarz nie zalecił inaczej
• Nie wstrzymuj moczu. Oddawaj go, gdy tylko czujesz potrzebę, i staraj się opróżniać pęcherz do końca
• Ogrzewaj podbrzusze. Termofor lub ciepły okład łagodzi ból i skurcze
• Odpocznij. Organizm łatwiej radzi sobie z infekcją, gdy nie jest przemęczony i wychłodzony
• Odstaw alkohol i mocną kawę. Drażnią pęcherz i działają moczopędnie, co nasila parcie

Domowe sposoby wspierają leczenie i mogą wystarczyć przy bardzo łagodnych, wczesnych objawach, ale nie zastępują leku, gdy zakażenie jest już rozwinięte. Sama żurawina czy zioła nie wyleczą bakteryjnego zapalenia pęcherza. Piszemy o tym szerzej w artykule domowe sposoby a leki na infekcję pęcherza.

Leki na zapalenie pęcherza

W niepowikłanym zapaleniu pęcherza lekiem pierwszego wyboru jest często furagina, czyli furazydyna. Działa miejscowo w drogach moczowych, bo jest szybko wydalana z moczem, i w mniejszym stopniu narusza florę jelitową niż antybiotyki o szerokim spektrum. Typowo przyjmuje się 100 mg 2 do 4 razy dziennie z posiłkiem, przez około 7 do 8 dni, ale dokładny schemat ustala lekarz.

Przy cięższych, nietypowych lub nawracających zakażeniach lekarz sięga po nitrofurantoinę lub trimetoprim, oba wyłącznie na receptę. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz na podstawie objawów, wywiadu i chorób towarzyszących. Różnice między lekiem miejscowym a antybiotykiem tłumaczymy w tekście furagina czy antybiotyk na ZUM.

Jak uniknąć nawrotów

Nawroty zapalenia pęcherza są częste, zwłaszcza u kobiet. Pomaga picie odpowiedniej ilości płynów, oddawanie moczu po współżyciu, unikanie wychłodzenia, dbanie o higienę intymną bez agresywnych środków oraz podcieranie się od przodu do tyłu. Jeśli zakażenia wracają kilka razy w roku (zwykle mówi się o 3 lub więcej epizodach rocznie), warto omówić z lekarzem profilaktykę, bo bywa ona indywidualna i może obejmować różne strategie. Szerzej piszemy o tym w tekście o nawracającym zapaleniu pęcherza.

Najczęstsze pytania